Drayver dasturlar — yaqin ko‘makchimiz
06 Yanvar 2012
Komputer qurilmalarini xarid qilganimizda, ular qadoqlangan idishga maxsus disklar solingan bo‘ladi. Ana shu disk yordamida biz o‘sha qurilmalarni komputerda ishlashga sozlab olamiz. Bu disklar — drayver dasturlardir.
Drayver boshqaruvchi dastur. Odatda, bu bajarilayotgan dasturning ma'lum moslama bilan o‘zaro ishlashini ta'minlovchi va undan qulay foydalanishga yordam beruvchi amaliy tizimning dasturidir. Masalan: klaviatura, displey, "sichqoncha", printer va shu kabi qurilmalarning drayverlari mavjud. Drayver dasturlarning moslamaga qaratilgan buyruqlarini qabul qilib, moslamani boshqarish buyruqlariga aylantiradi. Shuningdek, u xizmat ko‘rsatayotgan qurilmadan uzilishlarni aniqlab, qayta ishlaydi. Drayver moslamaning tuzilishidagi xususiyatlar va vaqtning voqeiy ko‘magidagi ishlash xususiyatlarini hisobga oladi.
Biz komputerga o‘rnatgan amaliy ta'minot tarkibida qaysi moslamaning drayver dasturlari bo‘lsa, bunday moslama komputerga ulangandayoq ishga tushadi. E'tibor bersak, amaliy ta'minot tarkibiga ko‘plab displeylar drayverlari kiritilgan bo‘ladi. Hatto amaliy ta'minot ichida bir qancha printerlarning ham ro‘yxati mavjud. Ular yordamida ro‘yxatdagi printerlarni hech qanday drayver disklardan foydalanmay ham o‘rnatishimiz mumkin.
Moslamalarning drayverlari komputer yoqilganda avtomatik tarzda yuklanib, undan keyin foydalanuvchi uchun ko‘rinmas tarzda bajariladi. Demak, drayver dasturlar doim ishga shay holatda bo‘ladi.
Drayver dasturlarni topishda internet tarmog‘idan ham unumli foydalanishimiz mumkin. Ko‘pgina mashhur firmalarning o‘z saytlaridan ular ishlab chiqargan qurilmalarning drayver dasturlarini ko‘chirib olishimiz mumkin. Jumladan, www.drivers.uz saytiga tashrif buyursak: monitorlar, "sichqonchalar", klaviaturalar, modemlar, CD va DVD qurilmalar, printerlar, skanerlar, noutbuk komputerlari uchun alohida drayverlar va turli ishchi dasturlarni ham ko‘chirib olishimiz mumkin. www.devid.info ham ana shunday veb-saytlar qatoriga kiradi.
Xulosa qilib aytganda, bugungi kunda har bir tashkilot, korxona va muassasa komputerlashtirilmoqda. Biroq bu undan foydalanuvchilar faqatgina ofis ilova dasturlarini bilish bilan cheklanishlari kifoya degani emas. Ish faoliyatiga joriy qilinayotgan har bir yangi qurilmani foydalanuvchining o‘zi komputerga o‘rnatib olsa, bu ham moliyaviy tomondan tejamkorlikka, ham ish unumdorligini oshirishga, vaqtdan unumli foydalanishga olib keladi.
Ziyohiddin O‘KTAMOV, TATU Farg‘ona filiali talabasi