Бразилия президенти  Лула да Силва Ҳўрмуз бўғозидан ўтадиган кемалар учун бож солиш режаси сабаб америкалик ҳамкасби Доналд Трампни кескин танқид қилди. 

“Президент Трамп Ҳўрмуз бўғози йўлини очиши, аммо бўғоздан ўтадиган ҳар бир кемадан 20 фоиздан бож ундириши ҳақида твит эълон қилди. Илгари бундай хатти-ҳаракат қароқчилик деб аталган”, – дея Трампни ғайриқонуний ҳаракатда айблади Лула да Силва.

Бразилия раҳбарига кўра, кўп вақтдан буён ўзини қароқчиликка қарши курашчи деб тақдим этиб келган Қўшма Штатларнинг ўзи йўлтўсарлик қилиши номақбулдир.

АҚШ президентини очиқ танқид қилувчи саноқли давлат раҳбарларидан бўлган Лула да Силва Ҳўрмуз бўғози барча учун очиқ бўлиши лозимлигини уқтирган.

Маълумот ўрнида: бўғоз ёпилиши ортидан дунё бозорида нарх-наво қимматлаб кетганидан кўплаб давлатлар қатори Бразилия ҳам азият чекмоқда.

Аввал хабар берганимиздек, Доналд Трамп 13 июл куни Ҳўрмуз бўғозида Эрон кемаларига нисбатан блокада тикланиши, боз устига, кемалардан 20 фоизлик йиғим ундирилишини маълум қилди.

Трамп йиғим жорий этилишини АҚШ томонидан бўғозда хавфсизликни таъминлаш ва кемалар қатновини қўллаб-қувватлашни молиялаштириш зарурати билан асослаган.

Қарорларини гоҳида соат сайин ўзгартирадиган Трамп бу орада Яқин Шарқ давлатлари билан ўтказилган музокаралардан сўнг Ҳўрмуз бўғози орқали ҳаракатланувчи кемалардан 20 фоизлик йиғим ундириш ташаббусидан воз кечганини билдирди.

Al Jazeera телеканали хабар беришича, АҚШ билан зиддият янги босқичга кўтарилган бир пайтда Эрон депутатлари Ҳўрмуз бўғози устидан назоратни қонунийлаштириш таклифини муҳокамага қўйди. Ҳужжат матни эълон қилинмаган, аммо бўғоз устидан назоратнинг қонуний асосини шакллантириш ташаббуси Теҳрон ҳукуматининг Вашингтонга нисбатан муросасиз сиёсатни ёқловчи қанотига тегишли экани маълум.

Жорий йил июнь ойида АҚШ ва Эрон ўзаро келишувга эришгач, Ҳўрмуз бўғози теграсидаги таранглик юмшаган ва юк кемалари қатнови қайта йўлга қўйилган эди. Аммо осойишта вазият узоққа чўзилмади. Бир неча кун аввал Вашингтон ва Теҳрон бир-бирининг объектларига зарба бера бошлади. 

Таҳлилларга қараганда, Трамп маъмурияти Эрон билан Ҳўрмуз бўғози атрофида юзага келган кескинлик узоқ давом этиши мумкинлигига тайёргарлик кўрмоқда. Дастлаб форс давлатининг ракета салоҳияти ва ядровий дастурини чеклашга қаратилган ҳарбий операция энди дунё энергетикаси учун стратегик аҳамиятга эга Ҳўрмуз бўғози назорати атрофидаги курашга айланган.

Ҳўрмуз бўғози шунчаки географик нуқта эмас, балки глобал иқтисодий тизимнинг энг муҳим томири ҳисобланади. Форс кўрфазини Ҳинд океани билан боғловчи ушбу йўлак орқали жаҳон нефти ва суюлтирилган газининг катта қисми, шунингдек, қишлоқ хўжалиги учун зарур бўлган ўғит ва айрим озиқ-овқат маҳсулотлари ташилади. Бинобарин, мазкур йўлакдаги ҳар қандай узилиш нафақат энергия бозори, балки озиқ-овқат таъминотига ҳам кучли таъсир кўрсатади.

Иқтисодчилар агар Ҳўрмуз бўғози август ойигача ёпиқ қолса, бу 2008 йилдаги жаҳон молиявий инқирози кўламига яқин иқтисодий пасайишни юзага келтиришидан огоҳлантирмоқда.