Shu kunlarda Yaqin Sharqda keng ko‘lamli geosiyosiy inqiroz avj olmoqda, uning oqibatlari mintaqadan ancha uzoqqa cho‘zilib, butun dunyoga tarqaldi.

Ushbu inqirozning ko‘lamini tushunish uchun kechagi yangiliklarga emas, balki o‘nlab yillar davomida to‘planib kelayotgan tarixiy va mafkuraviy qatlamlarga qarash kerak. Bu shunchaki “qo‘shnilar o‘rtasidagi janjal” emas, balki har bir tomon o‘z haqiqati bilan yashaydigan va yon berishlarni o‘limga teng deb biladigan asosiy tamoyillar to‘qnashuvi.

O‘zbekiston va Markaziy Osiyo mamlakatlariga, shuningdek, butun dunyo uchun Eron atrofidagi bu voqealar xavfsizlik, iqtisodiyot va transport sohalarida strategik ahamiyatga ega.

Mamlakatimiz rasmiylari va jamiyati bunga qanday munosabatda bo‘lishi kerak?

Albatta, mamlakatimizning ko‘plab aholisi bu savolni berishmoqda. Davlat boshqaruvi nuqtayi nazaridan, bunday murakkab holatlarda asosiy ustuvor vazifa vaziyatni baholash va uning ichida qolgan O‘zbekiston fuqarolarini himoya qilish choralarini ko‘rishdir. Fuqarolarimiz xavfsizligi eng muhim masala — bu aksioma, davlatning burchidir.

Davlatimiz aynan shu masalaga e’tibor qaratmoqda. Qurolli kuchlar oliy bosh qo‘mondoni sifatida prezident yuqori lavozimli xavfsizlik xodimlari bilan muhim uchrashuv o‘tkazdi. Ishonchim komilki, vaziyat har tomonlama baholangan va mumkin bo‘lgan ssenariylar chuqur tahlil qilingan.

Buni chet eldagi diplomatik vakolatxonalarimiz uchun maxsus rejimni o‘rnatish va fuqarolarni evakuatsiya qilish bo‘yicha muhim qarorlar qanchalik tez qabul qilinganidan ham ko‘rish mumkin. 

Bilishimcha, Yaqin Sharq mintaqasida qancha vatandoshlarimiz borligi haqida to‘liq tasavvurga egamiz va ular bilan aloqa kanallari o‘rnatildi. Zarbalardan zarar ko‘rgan mamlakatlardan bir necha ming fuqarolarimiz allaqachon evakuatsiya qilingan. Bizning mutaxassislarimiz bu borada boshqa mamlakatlarning harakatlarini kuzatib bormoqda. Ochig‘ini aytish kerak, hamma davlatlar ham bunday tezkor choralarni amalga oshirishga muvaffaq bo‘lmayapti. Hatto AQSh va Germaniya kabi davlatlar ham jiddiy qiyinchiliklarga duch kelishdi. Ularning tashqi ishlar vazirlari buni ochiqchasiga aytishdi.

Shu bilan birga, O‘zbekiston faol harbiy harakatlarga chek qo‘yish va keyinchalik vaziyatni barqarorlashtirishda rol o‘ynashi mumkin bo‘lgan diplomatik choralarni ko‘rmoqda. Tashqi ishlar vazirligi bir necha kundan beri mintaqadagi hamkasblari bilan muloqotda. Vazirlar o‘rtasida o‘n ikkita telefon suhbati bo‘lib o‘tdi, bu suhbatlarda mintaqadagi keskinlikni kamaytirishga chaqirildi. Toshkentdagi xorijiy elchixonalar va butun dunyo bo‘ylab diplomatik vakolatxonalarimiz orqali tezkor axborot almashinuvi yo‘lga qo‘yildi.

Bundan tashqari, diplomatlarimiz muvozanatli munosabatlarni saqlab qolish bilan birga barcha tomonlar bilan aloqa o‘rnatish uchun BMT, ShHT, IHT kabi tadbirlarda faol ishtirok etmoqda.

Bu harakatlar samara bermoqda va mintaqadagi mojaro yanada keskinlashishining oldi olinmoqda. Xalqaro hamjamiyatning boshqa a’zolari ham vaziyatga aralashishi orqali, holat yaxshilanishiga umid bor.

Bundan tashqari, hukumatning iqtisodiy bloki savdo va sanoat ta’minoti zanjirlarini saqlab qolish uchun faol ishlamoqda. Oziq-ovqat va energetika xavfsizligiga potensial xavflarning oldini olish juda muhimdir.

Xulosa qilib aytganda, yuzaga kelgan barcha muammolar ma’lum va ularga munosib javob berildi. Hozir eng muhimi, hissiy notinchlikka qarshi turish, barcha tomonlar bilan hamkorligimizni saqlab qolish va tinchlik hamda mintaqaviy barqarorlikni tezda tiklash uchun resurslarimizdan foydalanishdir.

Bizning pozitsiyamiz juda aniq: O‘zbekiston har doim siyosiy va diplomatik muloqotni qo‘llab-quvvatlaydi va mamlakatimiz hech qachon harbiy kuch ishlatishni yoqlamaydi. Bundan tashqari, mojaroda ishtirok etayotgan barcha tomonlar bizning muhim hamkorlarimizdir. Shuning uchun, fuqarolarimizni himoya qilishdan keyin tinchlikka erishish va zo‘ravonlikka chek qo‘yish O‘zbekistonning keyingi ustuvor vazifasidir.

Sanjar Valiyev, Tashqi siyosat tadqiqotlari markazi direktori