Нью-Йоркда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 81-сессияси доирасида юқори даражали ҳафталик давом этмоқда. 22–28 сентябр кунлари ўтаётган тадбирларда дунёнинг турли минтақаларидан давлат ва ҳукумат раҳбарлари, юқори мартабали вакиллар ҳамда халқаро ташкилотлар иштирок этмоқда. БМТ маълумотига кўра, юқори даражали ҳафтада қарийб 130 нафар давлат ва ҳукумат раҳбари шахсан иштирок этиши кутилган. Бош Ассамблеянинг умумий мунозаралари 22–26 сентябр ва 28 сентябр кунлари Нью-Йоркдаги БМТ қароргоҳида ўтказилмоқда. 

Бу йилги сессия «Ишончни тиклаш, трансформацияни бошқариш: барча учун натижа берадиган Бирлашган Миллатлар Ташкилоти» мавзуси остида ўтмоқда. Мавзу бугунги халқаро муносабатлар тизимида тўпланиб қолган бир қатор муаммоларни — тинчлик ва хавфсизлик, геосиёсий қарама-қаршиликлар, иқлим ўзгариши, тенгсизлик, барқарор ривожланиш ҳамда сунъий интеллектнинг жадал ривожланиши каби масалаларни бир нуқтада бирлаштирмоқда. 

Бош Ассамблеянинг умумий мунозаралари бошланиши билан дунё сиёсатининг энг муҳим масалалари яна бир бор БМТ минбарига кўтарилди. Сессия президенти Жалилур Раҳмон ўзининг очилиш нутқида халқаро ташкилотга бўлган ишончни тиклаш, уни замонавий воқеликка мослаштириш ва глобал муаммоларга самарали жавоб бера оладиган тизимни шакллантириш заруратига эътибор қаратди. У, хусусан, БМТ Хавфсизлик Кенгашининг халқаро тинчлик ва хавфсизликни таъминлашдаги роли, ташкилотни ислоҳ қилиш ва кўп томонлама дипломатия самарадорлигини ошириш масалаларини тилга олди. 

БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш ҳам умумий мунозараларнинг очилишида бугунги дунёдаги ўзаро боғлиқ инқирозларга эътибор қаратди. Унинг нутқида қуролли можаролар, инсон ҳуқуқларининг бузилиши, гуманитар инқирозлар, геосиёсий бўлинишлар, иқтисодий тенгсизлик, иқлим инқирози ва сунъий интеллектнинг жадал тараққиёти алоҳида қайд этилди. Бош котиб бу жараёнларни бир-биридан алоҳида эмас, балки ўзаро боғлиқ глобал чақириқлар сифатида баҳолади. 

Шу нуқтаи назардан қараганда, Бош Ассамблеянинг 81-сессияси одатий дипломатик мулоқот майдонидан ташқари, дунёдаги ўзгаришларга умумий ёндашув изланаётган муҳим халқаро платформа сифатида намоён бўлмоқда. Айниқса, тинчлик ва хавфсизликни таъминлаш, халқаро ҳуқуқ нормаларига риоя этиш, иқлим ўзгаришининг оқибатларини юмшатиш, пандемияларга тайёргарлик, денгиз сатҳининг кўтарилиши ва барқарор ривожланиш каби масалалар сессиянинг юқори даражали тадбирларида ҳам алоҳида ўрин олган. 

БМТнинг юқори даражали ҳафталиги доирасида сунъий интеллектни бошқариш масаласи ҳам глобал кун тартибининг муҳим йўналишларидан бирига айланмоқда. Технологик тараққиёт янги иқтисодий имкониятларни очаётган бир пайтда унинг хавфсизлиги, масъулиятли қўлланилиши ва давлатлар ўртасидаги рақамли тафовутни чуқурлаштирмаслиги масалалари халқаро ҳамжамият олдида янги вазифаларни қўймоқда. БМТнинг 81-сессияси доирасида тинчлик ва хавфсизликдан тортиб, сунъий интеллект бошқарувигача бўлган йўналишларнинг бир платформада муҳокама этилаётгани ҳам бу масалаларнинг бир-бири билан қанчалик чамбарчас боғланганини кўрсатади. 

Ушбу халқаро мулоқот жараёнида Ўзбекистон делегацияси ҳам иштирок этмоқда. Мамлакатимиз вакиллари умумий мунозаралар доирасида қатор давлат ва ҳукумат раҳбарларининг чиқишларини кузатиб, глобал ва минтақавий кун тартибидаги устувор масалалар юзасидан билдирилаётган позициялар билан танишмоқда. Ўзбекистон делегациясининг Нью-Йоркдаги иштироки мамлакатнинг кўп томонлама дипломатия доирасидаги фаоллигини намоён этиш, халқаро ҳамкорликнинг долзарб йўналишларини муҳокама қилиш ва глобал кун тартибидаги жараёнларни бевосита кузатиш нуқтаи назаридан аҳамиятли.

Айни кунларда Ўзбекистон ва БМТ ўртасидаги ҳамкорлик масалалари ҳам юқори даражада муҳокама қилинмоқда. 21 сентябр куни Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш билан учрашиб, Ўзбекистон ва БМТ ўртасида ривожлантирилаётган ҳамкорликнинг асосий йўналишларини муҳокама қилган. 

Бош Ассамблеянинг 81-сессияси ҳали давом этмоқда. Яқин кунларда тинчлик ва хавфсизлик, иқлим ўзгариши, ривожланиш ҳуқуқи, пандемияларнинг олдини олиш ва бошқа глобал масалалар бўйича юқори даражали учрашувлар ўтказилиши режалаштирилган. 

Нью-Йоркдаги БМТ қароргоҳида кечаётган жараёнлар бир жиҳатни яққол кўрсатмоқда: бугунги дунёда хавфсизлик, иқтисодиёт, технология, иқлим ва инсон тараққиёти масалалари бир-биридан ажралган ҳолда ҳал этилиши қийин. Шу боис 81-сессия доирасидаги умумий мунозаралар нафақат давлатлар ўз позицияларини билдирувчи минбар, балки глобал муаммоларга умумий ечим излаш учун давлатлар ўртасидаги мулоқотни давом эттириш имкони сифатида ҳам намоён бўлмоқда.